یکی از سوالاتی که توسط بسیاری از مشاغل و کسب و کارهای مطرح میشود، این است که آیا مشمول مالیات بر ارزش افزوده هستند یا خیر؟ بهترین راه برای رسیدن به پاسخ این سوال بررسی کردن مراحل فراخوان مالیات ارزش افزوده از سوی سازمان امور مالیاتی کشور است.
صاحبان کلیه مشاغل و کسب و کارها با مطالعه این فراخوانها میتوانند از مشمولیت کسب و کار خود نسبت به این قانون مطلع شوند. کلیه مؤدیان از زمانی که مشمول فراخوان مالیات ارزش افزوده شده باشند، باید کلیه مقررات و تکالیف قانون مالیات بر ارزش افزوده را به صورت دورهای انجام دهند.
فراخوانهای مالیات ارزش افزوده
قانون مالیات ارزش افزوده از سال 1387 در داخل کشور در حال اجرا است و بر اساس ماده 18 این قانون مکلف هستند بر اساس ترتیبی که از طریق فراخوانهای سازمان امور مالیاتی تعیین و اعلام میشود، نسبت به انجام تکالیف قانونی اقدام نمایند.
بدیهی است مشمولین در صورت عدم ارسال اظهارنامه ارزش افزوده و انجام تکالیف قانونی، بر اساس قانون مشمول جریمه خواهند شد. در ادامه با مراحل فراخوان مالیات ارزش افزوده از زمان اجرای این قانون تا به امروز و مشمولین هر فراخوان آشنا میشویم.
فراخوان مرحله اول ارزش افزوده ۱۳۸۷/۰۷/۰۱
مشمولین این مرحله از فراخوان به شرح زیر هستند:
- کلیه وارد کنندگان
- کلیه صادر کنندگان
- کلیه فعالان اقتصادی با مجموع فروش کالاها و ارائه خدمات 3 میلیارد ریال یا بیشتر در سال 1386
- کلیه فعالان اقتصادی با مجموع فروش کالاها و ارائه خدمات 1.25 میلیارد ریال و بیشتر در پنج ماهه آغازین سال 1387
فراخوان مرحله دوم ارزش افزوده ۱۳۸۸/۰۷/۰۱
در این مرحله كليه اشخاص حقيقی و حقوقی، صرف نظر از ميزان فعاليت، كه مشمول مرحله اول ثبت نام در نظام ماليات بر ارزش افزوده نبودند مشمول مرحله دوم هستند:
- كارخانهها و واحدهای توليدی كه برای آنها جواز تأسيس و پروانه بهره برداری از وزارتخانهی ذيربط صادر شده يا میشود
- بهرهبرداران معادن
- ارائه دهندگان خدمات حسابرسی، حسابداری و دفترداری و همچنين خدمات مالی
- حسابداران رسمی شاغل و موسسات حسابرسی عضو جامعه حسابداران رسمی ايران
- ارائه دهندگان خدمات مديريتی و مشاورهای
- ارائه دهندگان انواع خدمات انفورماتيك، رايانهای اعم از سخت افزاری، نرم افزاری و طراحي سيستم
- متلها و هتلهای سه ستاره و بالاتر
- بانكداران، عمده فروشها، فروشگاههای بزرگ، واسطههای مالی، نمايندگان توزيع كالاهای داخلی و وارداتی و صاحبان انبارها
- نمايندگان موسسههاي تجاري و صنعتی، اعم از داخلی و خارجی
- مؤسسات حمل و نقل موتوری و باربری دارای مجوز از مراجع ذيربط، زمينی، دريايی و هوايی باربری (به استثناء واحدهايی كه صرفاً به امر حمل و نقل مسافر اشتغال دارند)
- مؤسسات مهندسی و مهندسی مشاور
- مؤسسات تبليغاتی و بازاريابی
فراخوان مرحله سوم ارزش افزوده ۱۳۸۹/۰۱/۰۱
بر اساس فراخوان این مرحله کلیه اشخاص حقیقی و حقوقی که در نوبت اول و دوم مراحل فراخوان مالیات ارزش افزوده مشمول نشدهاند، در صورتی که میزان درآمد آنها از فروش کالاها یا ارائه خدمات معادل 3 میلیارد ریال یا بالاتر باشد، مشمول این مرحله از فراخوان هستند. بدیهی است در صورتی که مشمولین این فراخوان نسبت به انجام تکالیف خود اقدام نکنند، مشمول جرایم مالیاتی بر اساس قانون میشوند.
فراخوان مرحله چهارم ارزش افزوده ۱۳۸۹/۰۷/۰۱
یکی از مهمترین مراحل فراخوان مالیات ارزش افزوده است زیرا موضوع مالیات ارزش افزوده طلا در این فراخوان مطرح شده است. بر اساس این فراخوان کلیه اشخاص حقیقی یا حقوقی که مشمول مراحل اول، دوم و سوم نبودهاند در این مرحله به شرح زیر مشمول محسوب میشوند:
- صاحبان کارگاههای صنعتی (اعم از صنفی وغیر صنفی که دارای حداقل برق سه فاز 50 آمپر باشد)
- فروشندگان طلا و جواهر
- فروشندگان آهن آلات
- صاحبان تالارهای پذیرائی و رستورانها
- صاحبان متل و هتلهای یک و دو ستاره و هتل آپارتمان
- صاحبان نمایشگاهها و فروشگاههای خودرو و بنگاه معاملات املاک
- صاحبان تعمیرگاههای مجاز خودرو
- چاپخانه داران
- صاحبان دفاتراسناد رسمی
- صاحبان مراکز ارتباطات رایانهای، دفاتر خدمات ارتباطی (دفتر خدمات مشترکین تلفن همراه وآژانسهای پستی) و دفاتر خدمات دولت الکترونیک، پلیس+10 و دفاتر خدمات الکترونیک شهر
- صاحبان دفاتر خدمات مسافرتی و جهانگردی
- صاحبان سینماها، تماشاخانهها و مکانهای تفریحی و ورزشی
فراخوان مرحله پنجم ارزش افزوده ۱۳۹۰/۰۷/۰۱
در این مرحله کلیه اشخاص حقیقی یا حقوقی که مجموع درآمد آنها از فروش کالاها و ارائه خدمات در سالهای 1387، 1388 و 1389 معادل یک میلیارد ریال یا بیشتر باشد به عنوان مشمول در نظر گرفته شده و باید نسبت به انجام تعهدات و تکالیف قانونی اقدام نمایند.
فراخوان مرحله ششم ارزش افزوده ۱۳۹۴/۰۱/۰۱
مشمولین ششمین مرحله از مراحل فراخوان مالیات ارزش افزوده کلیه اشخاص حقیقی و حقوقی موضوع ماده 98 قانون مالیاتهای مستقیم هستند که صرف نظر از فروش سالیانه، در زمینههای زیر فعالیت دارند:
چلوکبابیها، سالنهای غذاخوری، سفره خانههای سنتی و اغذیه فروشیهای زنجیرهای با مالکیت واحد و با نام و نشان و عنوان تجاری واحد فارغ از مساحت محل کسب و کار و نوع مجوز
فراخوان مرحله هفتم ارزش افزوده ۱۳۹۵/۰۷/۰۱
مشمولین این فراخوان به شرح زیر هستند:
- کلیه اشخاص حقوقی فعال با هر حجم از فروش و یا درآمد از طریق ارائه کالا یا خدمات که به موجب فراخوانهای قبلی تاکنون مشمول مالیات ارزش افزوده نبودهاند.
- کلیه اشخاص حقوقی که بعد از تاریخ این مرحله از فراخوان تأسیس و ثبت میشوند یا شروع به فعالیت میکنند، با هر میزان از درآمد حاصل از فروش و ارائه کالا یا خدمات از اولین دوره مالیاتی بعد از شروع فعالیت خود مشمول این قانون میشوند. کلیه اشخاص حقیق به منظور اطمینان از مشمولیت میتوانند از خدمات مشاوره مالیاتی شرکتهای معتبر استفاده کنند.
فراخوان مرحله هشتم ارزش افزوده ۱۳۹۹/۰۱/۰۱
مشمولین مرحله هشتم از مراحل فراخوان مالیات ارزش افزوده به شرح زیر است:
- کلیه جایگاهداران سوخت (فرآوردههای نفت و گاز) با هر حجم از فروش و یا درآمد کالا و ارائه خدمات که در مراحل قبلی به عنوان مشمول محسوب نشدهاند از ابتدای سال 1399 به عنوان مشمول اجرای قانون در نظر گرفته میشوند.
- اشخاص مذکور در صورتی که بعد از تاریخ اجرای این فراخوان تأسیس و ثبت شده و شروع به فعالیت کنند، با هر میزان درآمد حاصل از فروش کالا یا ارائه خدمات، مشمول اجرای قانون از زمان آغاز فعالیت خواهند بود.
فراخوان مرحله نهم ارزش افزوده ۱۴۰۲/۰۴/۰۱
در این مرحله از مراحل فراخوان مالیات ارزش افزوده کلیه اشخاص حقیقی و حقوقی که در فراخوانهای مراحل گذشته مشمول نشدهاند، در این مرحله به عنوان مشمول اجرای قانون درنظر گرفته میشوند. بر اساس این فراخوان مشاغل زیر مشمول این مرحله محسوب میشوند:
- تهیه و ارائه انواع غذا به صورت بیرون بر (آشپزخانهها و کترینگها) اعم از صنعتی یا خانگی
- کافی شاپها
فعالان حوزه جگرکی، آش، حلیم و بریانی شامل این فراخوان و فراخوانهای گذشته نیستند.
فراخوان مرحله دهم ارزش افزوده ۱۴۰۲/۱۰/۰۱
بر اساس این مرحله از فراخوان، کلیه فعالان اقتصادی که در فراخوانهای گذشته مشمول نبودهاند، در هر یک از گروه شغلهای خاص باید از ابتدای دی ماه سال 1402 نسبت به تکالیف قانونی در زمینه مالیات ارزش افزوده اقدام کنند. مشاغل مشمول این فراخوان به شرح زیر هستند:
- فروشندگان حیوانات خانگی از جمله سگ و گربه، ماهی و پرنده زینی و حیوانات وحشی
- کلیه مراکز درمانی، بیمارستانها و کلینیکهای دامپزشکی
- تمامی ارائهدهندگان هر گونه خدمات به حیوانات
- فروشندگان انواع غذا، لوازم و تجهیزات از جمله پتشاپها و فروشگاههای لوازم حیوانات خانگی
- فروشندگان انواع ادوات موسیقی
- فروشندگان لوازم آرایشی، تجهیزات بهداشتی، عطر و ادکلن
- ارائهدهندگان انواع خدمات ماساژ
- آتلیههای عکس و فیلم
- خدمات مربوط به برگزاری سمینار، همایش و جشنواره، گردهمایی و انواع مراسم
- فروشندگان انواع عینک آفتابی و لنزهای تماسی
- فروشندگان انواع ضایعات فلزی
- فروشندگان کاکائو، نسکافه، قهوه، پودر و خمیر حاصل از آنها
- فروشندگان انواع لوازم و تجهیزات حفاظتی از قبیل دزدگیر
فراخوان مرحله یازدهم ارزش افزوده ۱۴۰۴/۰۸/۳۰
جدیدترین و آخرین مرحله از مراحل فراخوان مالیات ارزش افزوده در آبان ماه سال 1404 منتشر شد. بر اساس این فراخوان کلیه فعالان در زمینه ارائه انواع غذا و مواد خوراکی موضوع فراخوانهای دهگانه یعنی رستورانها، کافیشاپها، سفرهخانههای سنتی و…
از ابتدای دوره مالیاتی زمستان 1404 همزمان با صدور صورتحساب باید نسبت به پرداخت مالیات ارزش افزوده به نرخ 8 درصد به صورت علیالحساب اقدام نمایند.
سخن پایانی
درآمدزایی زیاد و کاهش وابستگی درآمدهای کشور به صادرات نفت باعث شده که مالیات ارزش افزوده به عنوان یکی از بهترین نظامهای مالیاتی غیرمستقیم شناخته شود که از سال 1387 در کشور در حال اجرا است. سازمان امور مالیاتی از سال 1387 تا به امروز طی 11 مرحله فراخوان، مشمولین قانون مالیات بر ارزش افزوده را تعیین و اعلام کرده است. اگر صاحب کسب و کار هستید و از مشمولیت قانون مالیات ارزش افزوده اطلاع ندارید، میتوانید با مشاوران شرکت حسابداری ازتا تماس بگیرید تا بر اساس مراحل فراخوان مالیات ارزش افزوده شرایط مشمولیت شما را مورد بررسی قرار دهند.
سوالات متداول:
1- فراخوان ارزش افزوده چیست و چرا سازمان امور مالیاتی آن را اعلام میکند؟
فراخوان مالیات بر ارزش افزوده به اطلاعیهای رسمی گفته میشود که سازمان امور مالیاتی کشور از طریق آن، گروه مشخصی از مؤدیان (صاحبان مشاغل یا شرکتها) را موظف میکند که از تاریخ معینی در نظام مالیات بر ارزش افزوده ثبتنام کرده و تکالیف قانونی مربوط به آن را انجام دهند.
2- آیا فراخوان ارزش افزوده به معنی پرداخت فوری مالیات است؟
خیر، فراخوان فقط به معنای شروع تکالیف قانونی مانند ثبتنام در سامانه، صدور صورتحساب، ارائه اظهارنامه و… است و پرداخت مالیات تنها در صورت انجام فعالیت مشمول، الزامی میشود.
3- چگونه بفهمم در کدام مرحله از فراخوان ارزش افزوده قرار دارم؟
با بررسی اطلاعیههای سازمان امور مالیاتی، وضعیت پرونده در سامانه مالیاتی یا استعلام از اداره مالیات میتوان این موضوع را مشخص کرد.




بدون دیدگاه