داراییها از جمله مفاهیم پایه در حسابداری و صورتهای مالی به حساب میآیند. در واقع داراییها منابع اقتصادی یک واحد تجاری را نشان میدهند که انتظار میرود در آینده منجر به منافع اقتصادی شود.
در میان انواع داراییها، دارایی جاری از اهمیت زیادی برخوردار است؛ زیرا این نوع دارایی میتواند در ارزیابی وضعیت مالی کوتاه مدت، نقدینگی و توان پرداخت تعهدات یک شرکت نقش مهمی ایفا کند.
شناخت دقیق انواع دارایی جاری در حسابداری، نه تنها برای حسابداران و مدیران مالی، بلکه برای سرمایهگذاران، اعتباردهندگان و حتی صاحبان کسب و کارهای کوچک نیز ضروری است.
بسیاری از تصمیمات مالی مانند اعطای تسهیلات، سرمایهگذاری یا برنامهریزی جریان نقدی، بر اساس تحلیل این نوع داراییها انجام میشود. به همین دلیل در این مطلب قصد داریم به بررسی مفهوم دارایی جاری، تفاوت آن با دارایی غیرجاری، انواع داراییهای جاری، اصول سرمایهگذاری در آنها، نحوه ثبت در ترازنامه، کدینگ حسابداری، نسبتهای مالی مرتبط و اهمیت تحلیلی آنها بپردازیم.
دارایی جاری در حسابداری چیست؟
دارایی جاری یکی از انواع دارایی محسوب میشود که در حسابداری تعریف مشخصی دارد. در حسابداری به داراییهایی که انتظار میرود در طول یک سال مالی آینده در جریان فعالیتهای مالی واحد تجاری مصرف شده یا به وجه نقد تبدیل شوند، دارایی جاری گفته میشود.
انواع دارایی جاری در حسابداری بر اساس استانداردهای موجود در بخش جاری ترازنامه قرار گرفته و به همین دلیل در محاسبه نسبتهای نقدینگی نقش مهمی ایفا میکنند.
نکته مهمی که در آموزش حسابداری در خصوص داراییهای جاری باید مورد توجه قرار بگیرد این است که دارایی جاری به پول نقد محدود نمیشود. بر این اساس کلیه اقلام و داراییهایی که میتوانند به سرعت به نقدینگی تبدیل شوند جزو داراییهای جاری محسوب میشوند.
تفاوت دارایی جاری و دارایی غیرجاری در حسابداری
پیش از آشنایی با انواع دارایی جاری در حسابداری، آشنایی با تفاوتهای این نوع داراییها با داراییهای غیرجاری از اهمیت زیادی برخوردار است. به همین دلیل در جدول زیر تفاوتهای این دو نوع دارایی از جنبههای مختلف مورد بررسی قرار گرفته است:
| دارایی جاری | دارایی غیرجاری |
| قابل تبدیل به پول نقد در مدت یک سال | عدم تبدیل به پول نقد در مدت زمان یک سال |
| تأمین کننده نیازهای فوری یا نیازهای فعلی کسب و کار | تأمین کننده نیازهای بلندمدت یا تأمین مالی کسب و کار |
| ارزشگذاری به قیمت بازار | ارزشگذاری به بهای تمام شده منهای استهلاک |
| سود حاصل از فروش ممکن است به عنوان سود سرمایهگذاری در نظر گرفته شده و مشمول مالیات شود | سود حاصل از فروش ممکن است مشمول مالیات بر عایدی سرمایه شود |
| مورد تجدید ارزیابی قرار نمیگیرند | تجدید ارزیابی میشوند |
انواع داراییهای جاری در حسابداری
انواع دارایی جاری در حسابداری را میتوان به صورت گروههای زیر تقسیمبندی کرد:
-
موجودی نقد و بانک:
حسابهای بانکی، سپردههای سرمایهگذاری کوتاه مدت و اوراق خزانه جزو داراییهای جاری با قابلیت نقدشوندگی بالا هستند. این نوع داراییها به طور معمول در یک واحد تجاری 10 تا 20 درصد کل داراییهای جاری را شامل میشوند.
-
سایر حسابهای دریافتنی:
به مبالغی گفته میشود که مشتریان یا دریافتکنندگان خدمات به یک کسب و کار یا سازمان بدهکار هستند. این مبالغ در صورتهای مالی در قسمت حسابهای دریافتنی و سایر حسابهای دریافتنی ثبت میشوند. این اقلام بخش مهمی از نقدینگی یک کسب و کار بوده و این انتظار وجود دارد که در مدت زمان کوتاهی به وجه نقد تبدیل شوند.
از جمله این اقلام میتوان به وام دریافتی پرسنل، مساعده پرسنل، جاری پرسنل، مالیات بر ارزش افزوده خرید، سپردههای بانکی، سپرده اخذ ضمانت بانکی، سپرده حسن انجام کار و بیمه در شرکتهای پیمانکاری اشاره کرد.
-
موجودی مواد و کالا:
موجودی مواد و کالا در یک کسب و کار شامل کلیه کالاهای آماده فروش، مواد اولیه و کالاهای در جریان ساخت است. هدف از نگهداری این مواد و کالاها فروش، ساخت یا ارائه خدمات است.
-
سرمایهگذاری کوتاه مدت:
سرمایهگذاری کوتاه مدت در حسابداری به سهام یا اوراق بدهی گفته میشود که قابلیت فروش در ظرف یک سال را دارند. در واقع این اوراق میتوانند در کمترین زمان به وجه نقد تبدیل شده و به همین دلیل ریسک بسیار پایینی دارند.
کسب و کارهای مختلف با هدف کسب سود از پولهای راکد خود، نسبت به سرمایهگذاری این این پولها برای بازههای زمانی کمتر از دو سال از طریق سرمایهگذاری در بانک و سهام شرکتهای تأیید شده در بورس اقدام میکنند.
-
حساب مطالبات:
یکی دیگر از انواع دارایی جاری در حسابداری است که وجوهی را شامل میشود که کسب و کار از اشخاص ثالث طلب دارد و این انتظار وجود دارد که این وجوده در کمتر از یک سال وصول شوند. مطالبات از مشتریان بابت فروش کالا یا ارائه خدمات و کلیه مطالبات کوتاه مدت از اشخاص ثالث از جمله این داراییها هستند.
-
اسناد دریافتنی:
اسناد تجاری یا اوراقی مانند سفته، برات یا چکهای مدتدار که مشتریان به یک کسب و کار بدهکار هستند به عنوان اسناد دریافتنی در حسابداری شناخته میشوند.
این اسناد دارای پشتوانه قانونی قوی هستند و در صورتی که توسط مشتریان پرداخت نشوند، میتوان از طریق مراجع قضایی برای وصول آن اقدام کرد. سررسید اسناد دریافتنی به طور معمول کمتر از یک سال است.
-
پیش پرداخت:
در برخی موارد کسب و کارهای مختلف پیش از دریافت کالا یا خدمات وجوهی را پرداخت میکنند که به عنوان پیشپرداخت شناخته میشود. این وجوه در دورههای آتی به عنوان هزینه شناسایی میشوند.
-
سپرده های دریافتنی:
یکی دیگر از انواع دارایی جاری در حسابداری است که به وجوهی گفته میشود که توسط شرکت یا کسب و کار به عنوان تضمین نزد اشخاص ثالث سپردهگذاری شده و انتظار میرود در آینده نزدیک بارگذاری شود.
سپردههای دریافتنی به طور معمول بدون بهره بوده و در صورتی که فسخ شده یا تعهد اتمام پیدا کند، امکان بازپسگیری آنها وجود دارد.
-
پروژههای در دست اجرا:
در شرکتهای پیمانکاری، ساختمانی یا تولیدی سفارشی پروژههای در دست اجرا وجود دارد که که این پروژهها شامل هزینههای انباشته به صورت بلند مدت از جمله هزینههای مصالح، دستمزد و سربار که یک پروژه ساختمانی چند ساله هستند.
بیشتر بخوانید: هزینه استهلاک داراییها در حسابداری
اصول سرمایهگذاری در دارایی های جاری
یکی از موضوعات مهم در انواع دارایی جاری در حسابداری، سرمایهگذاری در این داراییها است. با توجه به اینکه برای سرمایهگذاری در این داراییها باید اصل تعادل بین سود و ریسک مورد توجه قرار بگیرد، توجه به اصول زیر از اهمیت زیادی برخوردار است:
- اصل نقدشوندگی به معنی اولویت قرار دادن داراییهایی که در کمترین زمان به پول تبدیل میشوند.
- اصل ایمن بودن به معنای خودداری از انجام سرمایهگذاری پرریسک
- اصل سودآوری به معنی عدم راکد نگه داشتن سرمایه و پول
- اصل تطابق با بدهیها و حفظ داراییهای جاری حداقل 1.5 برابر بدهیهای جاری
- اصل تنوع و عدم قرار دادن کل سرمایه و پول در یک سبد
3 نوع حساب دارایی جاری کدامند؟
در مورد حساب دارایی جاری باید به این موضوع اشاره کرد که حسابهای این نوع دارایی را میتوان در سه گروه زیر تقسیمبندی کرد:
- داراییهای نقدی و شبهنقدی مانند وجه نقد و سرمایهگذاریهای کوتاهمدت
- داراییهای عملیاتی مانند موجودی کالا و حسابهای دریافتنی
- داراییهای پیشپرداختی و انتقالی مانند پیشپرداخت هزینهها
فرمول نسبت داراییهای جاری در حسابداری
یکی از مهمترین نسبتهای نقدینگی در حسابداری مربوط به نسبت داراییهای جاری است که با استفاده از آن میتوان توانایی یک شرکت یا کسب و کار را در پرداخت بدهیهای کوتاه مدت (جاری) با استفاده از داراییهای جاری را ارزیابی کرد.
در واقع این نسبت نشان دهنده سلامت مالی کوتاه مدت شرکت بوده و در صورتی که از عدد یک بیشتر باشد، به معنای پایین بودن ریسک نقدینگی است. فرمول نسبت داراییهای جاری به شرح زیر است:
بدهی جاری/ دارایی جاری = نسبت دارایی های جاری
نحوه ثبت داراییهای جاری در ترازنامه
یکی از موضوعات مهم در خدمات حسابداری، نحوع ثبت داراییهای جاری در ترازنامه است. در خصوص انواع دارایی جاری در حسابداری و نحوه ثبت آن در ترازنامه باید گفت که این داراییها اولین بخش از سمت داراییها بوده و از بالا به پایین و بر اساس میزان نقدشوندگی مرتب میشوند. با این روش مرتب کردن و ثبت میتوان سرعت تبدیل پول نقد را نمایش داد.
اهمیت داراییهای جاری در تحلیل مالی
انواع دارایی جاری در حسابداری در تحلیل مالی نیز نقش کلیدی ایفا میکنند. مهمترین موارد اهمیت این داراییها در تحلیل مالی به شرح زیر است:
- ارزیابی توان پرداخت بدهیها
- بررسی سلامت مالی کوتاهمدت
- تحلیل گردش نقدی
- تصمیمگیری سرمایهگذاران و بانکها
بسیاری از نسبتهای مالی مانند نسبت آنی و نسبت جاری بر پایه داراییهای جاری محاسبه میشوند.
کدینگ دارایی های جاری
منظور از کدینگ انواع دارایی جاری در حسابداری، تخصیص کدهای منحصر به فرد به اقلامی مانند پول نقد، حسابهای دریافتنی و موجودی کالا تا ردیابی کالا، گزارشگیری و تحلیل مالی در نرم افزارهای حسابداری است.
در نرمافزارهای حسابداری، ساختار سلسلهمراتبی کدینگها به طور معمول با استانداردهای حسابداری در ایران سازگاری داشته و همین موضوع باعث میشود که ریسک خطا به حداقل برسد.
طبقه بندی بدهی در داراییهای جاری و غیر جاری
در حسابداری در کنار داراییها، بدهیها نیز به دو گروه تقسیم میشوند:
- بدهی جاری: بدهیهای قابل پرداخت تا یک سال
- بدهی غیرجاری، بدهیهای بلند مدت با قابلیت پرداخت بیش از یک سال
این طبقهبندی برای محاسبه نسبتهای نقدینگی ضروری است و ارتباط مستقیمی با داراییهای جاری دارد.
نتیجه گیری
داراییهای جاری یکی از مهمترین اجزای صورتهای مالی در حسابداری محسوب میشوند که نقش حیاتی در نقدینگی، مدیریت سرمایه در گردش و تحلیل مالی ایفا میکنند.
به همین دلیل شناخت انواع داراییهای جاری حسابداری، نحوه ثبت و تحلیل آنها و همچنین تفاوت آنها با داراییهای غیرجاری برای هر فرد فعال در حوزه مالی و حسابداری ضروری است، زیرا مدیریت صحیح داراییهای جاری میتواند به بهبود عملکرد مالی، کاهش ریسک و افزایش اعتماد سرمایهگذاران منجر شود.
با توجه به حساسیت این موضوع صاحبان مشاغل و کسب و کارهای مختلف میتوانند از خدمات حرفهای شرکت حسابداری ازتا در این حوزه استفاده کنند.
سوالات متداول:
1- آیا موجودی کالا جزو دارایی جاری محسوب میشود؟
بله، موجودی کالا یکی از مهمترین اقلام دارایی جاری است که انتظار میرود در چرخه عملیات به فروش برسد.
2- پیشپرداختها چرا در دسته داراییهای جاری قرار میگیرند؟
زیرا منافع آنها معمولاً در کوتاهمدت مصرف میشود و تا زمان استفاده، برای شرکت ارزش اقتصادی دارد.
3- آیا سرمایهگذاری های کوتاهمدت دارایی جاری هستند؟
بله، سرمایهگذاریهایی که قصد نگهداری آنها کمتر از یک سال باشد، جزو داراییهای جاری طبقهبندی میشوند.
بدون دیدگاه