با توجه به اینکه یکی از منابع اصلی درآمد دولت، اخذ مالیات از شرکتها، سازمانها و کسب و کارهای مختلف است، یکی از معیارهایی که توسط سازمان امور مالیاتی برای پیشگیری از فرار مالیاتی مورد توجه قرار دارد، حسابرسی مالیاتی شرکتها و فعالان اقتصادی است.
اهمیت این تکلیف با اهمیت ارائه اظهارنامه مالیاتی برابر است. در ماده 272 قانون مالیاتهای مستقیم شرایط و جزئیات حسابرسی شرکتها و کسب و کارها مشخص شده است. اگر صاحب شرکت یا کسب و کار هستید برای اطلاع از این موضوع که آیا کسب و کار شما مشمول حسابرسی مالیاتی میشود، باید به مفاد این ماده قانونی استناد کنید.
ماده 272 قانون مالیاتهای مستقیم چیست؟
ماده ۲۷۲ قانون مالیاتهای مستقیم یکی از ماده قانونیهای مهم محسوب میشود. در این ماده اشاره شده که برخی از گروههای شغلی و شرکتها موظف هستند که همراه با اظهارنامه مالیاتی اشخاص حقوقی، صورتهای مالی حسابرسی شده توسط سازمان حسابرسی یا مؤسسات حسابرسی عضو جامعه حسابداران رسمی ایران را به سازمان امور مالیاتی تحویل دهند.
حداکثر مهلت در نظر گرفته شده برای این کار 3 ماه پس از پایان مهلت انقضای ارائه اظهارنامه است. برای ارائه صورت حسابرسی دقیق مالی میتوانید از شرکت حسابرسی اَزتا خدمات دریافت کنید. حسابرسان خبره این مجموعه با اتکا به دانش فنی و استاندارد های حسابرسی، صورتهای مالی شما را با دقت بررسی و ارزیابی میکنند.
گروههای مشمول ماده ۲۷۲ قانون مالیات های مستقیم
یکی از سوالاتی که در مورد ماده 272 قانون مالیاتهای مستقیم مطرح میشود این است که چه شرکتهایی باید حسابرسی شوند؟ بر اساس این ماده قانونی گروههای شغلی زیر باید همراه با اظهارنامه مالیاتی، صورتهای مالی حسابرسی شده نیز به سازمان امور مالیاتی ارائه نمایند:
- شرکتهای موضوع بند الف و د ماده واحده قانون استفاده از خدمات تخصصی و حرفهای حسابداران ذیصلاح به عنوان حسابدار رسمی
- اشخاص حقیقی و حقوقی براساس نوع فعالیت
- اشخاص حقیقی و حقوقی براساس حجم فعالیت
شرکتهای موضوع بند «الف» و «د» ماده واحده خدمات تخصصی حسابداران رسمی که مشمول ماده 272 قانون مالیاتهای مستقیم میشوند، به شرح زیر هستند:
- بانکها، شرکتهای بیمه، شرکتهای دولتی و سازمانهای انتفاعی دولتی
- مراکز تهیه و توزیع وابسته به وزارت بازرگانی
- بنیاد مستضعفان، بنیاد شهید، سایر نهادهای انقلاب اسلامی و مؤسسات تحت پوشش آنها
- مؤسسات و کارخانجات که مالکیت سرمایه آنها به موجب قانون توسط مدیریت منتخب دولت و یا تحت پوشش دستگاههای اجرایی اداره میشوند.
- دستگاههای عمومی که طبق اساسنامه و قوانین مکلف به تعیین بازرس قانونی و انجام حسابرس هستند.
- شرکتها، موسسات و دستگاههایی که در مجموع بیش از ۵۰ درصد سرمایه آنها به صورت مستقیم یا غیرمستقیم متعلق به دستگاههای موضوع بند الف فوق باشد.
نکات کلیدی در تبصره (۱) ماده 272 قانون مالیات های مستقیم
در ماده 272 قانون مالیاتهای مستقیم و در تبصره 1 آن گزارشهای مالی حسابرسی شده به عنوان یک مرجع معتبر برای تشخیص درآمد مشمول مالیات معرفی شده و یک راهکار روشن و شفاف جهت استفاده از آنها ارائه شده است.
در این تبصره تأکید شده صورتهای مالی حسابرسی شده و گزارشهای بازرسی قانونی میتوانند به عنوان ابزار اصلی برای محاسبه دقیق مالیات استفاده شوند با این شرط که بر اساس قوانین و مقررات مالیاتی تنظیم شده باشند.
به بیان سادهتر تبصره 1 ماده 272 قانون مالیاتهای مستقیم فرصتی را برای شرکتها و اشخاص حقیقی فراهم میکند که بتوانند با ارائه گزارشهای حسابرسی شده دقیق، با اطمینان بیشتری در مسیر مالیاتی حرکت کرده و به این شکل از مشکلات ناشی از گزارشهای ناقص و نادرست جلوگیری کنند.
نکات مهم تبصره (۲) ماده 272 قانون مالیات های مستقیم
در تبصره 2 ماده 272 قانون مالیاتهای مستقیم این اختیار به سازمان امور مالیاتی داده شده که بتواند حسابرسی صورتهای مالی و همچنین تنطیم گزارشهای مالیاتی اشخاص حقیقی و حقوقی را به سازمان حسابرسی یا مؤسسات حسابرسی که عضو جامعه حسابداران رسمی هستند، واگذار نماید. در این شرایط حقالزحمه حسابرسی مالیاتی باید توسط سازمان امور مالیاتی پرداخت شود.
هدف از این تبصره استفاده از تخصص و تجربه مؤسسات خدمات حسابرسی در جهت افزایش دقت و صحت فرایند حسابرسی مالیاتی است. در واقع زمانی که سازمان امور مالیاتی، فرایند حسابرسی را به این مؤسسات واگذار میکند، شرایطی فراهم میشود که از گزارشهای دقیق و استاندارد جهت تشخیص درآمد مشمول مالیات استفاده کند.
شرکتها و اشخاص مشمول ماده 272 قانون مالیات مستقیم
یکی از موضوعات مهمی که در ماده 272 قانون مالیاتهای مستقیم مورد توجه قرار دارد، شفافیت و دقت بیشتر در گزارشهای مالیاتی است. در این ماده اشخاص و شرکتها بر اساس نوع یا حجم فعالیت و تأثیری که بر اقتصاد دارند مشمول حسابرسی مالیاتی میشوند.
اشخاص حقیقی یا حقوقی بر اساس نوع فعالیت
- شعب و نمایندگیهای شرکتهای خارجی ثبت شده در ایران
- شرکتهای سهامی عام و همچنین شرکتهای تابعه و وابسته به آنها
- شرکتهای سرمایهگذاری و هلدینگها، به دلیل نقش مهم آنها در مدیریت مالی و سرمایهگذاری
- نهادهای عمومی غیردولتی و سازمانها و شرکتهای وابسته به آنها که از منابع عمومی بهرهمند هستند و شفافیت آنها ضروری است.
اشخاص حقیقی یا حقوقی بر اساس حجم فعالیت
معیارهای در نظر گرفته شده برای مشمولین این دستهبندی به شرح زیر است:
- درآمد کل: درآمد سالیانه (شامل فروش کالا یا خدمات) بیش از ۳۰۰ میلیارد ریال
- جمع داراییها: ارزش داراییها بیش از ۵۰۰ میلیارد ریال در ترازنامه
- شرکتهای پیمانکاری: دریافتی از قراردادهای پیمانکاری بیش از ۳۰۰ میلیارد ریال
مراحل انجام حسابرسی مالیاتی
همانطور که گفته شد موضوع اصلی ماده 272 قانون مالیاتهای مستقیم در مورد حسابرسی مالیاتی شرکتهای مشمول است. مراحل انجام این نوع حسابرسی به زبان ساده به شرح زیر است:
1- ارزیابی امکان انجام حسابرسی:
در این مرحله امکان استفاده از دفاتر کل، دفاتر روزنامه و داراییهای شرکت برای انجام حسابرسی مورد ارزیابی قرار میگیرد.
2- ارزیابی حجم فعالیتها و داراییها:
برای بدست آوردن تصویر واضح از گستره فعالیت شرکت مواردی مانند حجم معاملات، مبادلات مالی و میزان داراییهای شرکت مورد ارزیابی قرار میگیرد.
3- برنامهریزی منابع و زمانبندی:
تعداد اعضای تیم حسابرسی و مدت زمان لازم برای انجام حسابرسی، بر اساس حجم کار مشخص میشود.
4- مستندسازی یافتهها در کاربرگهای حسابرسی:
در این مرحله حسابرسان نتایج بررسی دفاتر کل، روزنامه، قانونی، نرم افزارهای شرکت را همراه با شرح وضعیت در کاربرگهای حسابرسی ثبت میکنند.
5- رفع ابهامات و تکمیل اطلاعات:
در این مرحله در صورتی که حسابرس مالیاتی پس از بررسی دفاتر تشخیص دهد که اسناد و مدارک کافی نیستند، از روشهای دیگر مانند گرفتن تأییدیه از مدیریت شرکت استفاده میکند.
6- بررسی دقیق و مستقل اسناد:
به منظور شناسایی هرگونه تخلف و سرپیچی از قوانین، کلیه اسناد و مدارک شرکت به صورت آزادانه مورد بررسی قرار میگیرد.
7- ارائه گزارش اولیه به مدیریت:
در این مرحله و پس از تکمیل ارزیابی، یک گزارش اولیه شامل یافتهها، تخلفات احتمالی، اشتباهات و توصیهها به مدیریت ارائه میشود.
8- تهیه و ارائه گزارش نهایی حسابرسی:
گزارش نهایی حسابرسی به همراه جزئیات هزینهها شامل ساعت کاری، هزینههای ایاب و ذهاب و… به صورت مکتوب به مدیریت ارائه میشود.
بیشتر بخوانید: حسابرسی داخلی
مدارک مورد نیاز برای حسابرسی شرکت
با توجه به اینکه برای انجام حسابرسی مالیاتی به یک سری اسناد و مدارک نیاز است، حسابرس پیش از شروع فرایند کار با ارسال یک نامه به مدیران و مسئولان سازمان درخواست میکند که مدارک و اسناد لازم به شرح زیر را در اختیار آنها قرار دهند:
- کلیه دفاتر حسابداری مربوط به سال مالی مورد نظر
- صورتهای مالی از جمله کپی ترازنامه، صورت سود و زیان، اظهارنامه مالیاتی و تاریخ تسلیم آنها به اداره مالیات
- اسناد ارسالی به اداره مالیات تحت عنوان اسناد حسابداری
- فهرست کامل معاملات انجام شده با اشخاص ثالث در طول سال مالی مورد نظر همراه با جزئیات سود، زیان و مالیات تعیینشده برای هر یک از معاملات
- اسناد مربوط به حقوق و دستمزد کارکنان، پرداختهای بیمه، شماره قبوض پرداختی و مالیات مرتبط
- اسناد معاملات وارداتی و صاداراتی شامل نام فروشنده و خریدار، نوع کالا، مجوزهای گمرکی، مبالغ پرداختی و دریافتی به همراه تاریخ دقیق
- اطلاعات کامل مربوط به مالیات بر درآمد شرکت و معافیتهای اعمال شده
- فهرست کامل از قراردادهای اجاره یا خرید ملک و داراییها شامل مبلغ، تاریخ و مشخصات طرف قرارداد
- کلیه اسناد و مدارک مربوط به خسارتهای وارد شده در طول سال مالی مورد نظر
- صورتحساب گردش مواد اولیه و کالاهای شرکت در طول دوره مالی مورد نظر
جریمه ماده ۲۷۲ قانون مالیات های مستقیم
در صورتی که اشخاص حقیقی و حقوقی مشمول حسابرسی مالیاتی بر اساس ماده 272 قانون مالیاتهای مستقیم در مهلت مقرر نسبت به ارائه گزارش حسابرسی اقدام نکنند، مشمول جرایم زیر میشوند:
- پرداخت جریمه معادل ۲۰ درصد از مالیات متعلق
- تعیین درآمد مشمول مالیات براساس رسیدگی و بررسی دفاتر و مدارک توسط مأموران مالیاتی
آمادهسازی مدارک و ارسال به سازمان امور مالیاتی
در صورتی که بر اساس مفاد ماده 272 قانون مالیاتهای مستقیم جزو اشخاص حقیقی یا حقوقی مشمول حسابرسی مالیاتی هستید مدارک مورد نیاز را در موعد مقرر آماده کرده و به سازمان امور مالیاتی ارائه دهید. پیش از ارسال مدارک، نکات زیر را مورد توجه قرار دهید:
- همه اسناد را دستهبندی کنید
- از دفاتر قانونی نسخه پشتیبان تهیه کنید
- مدارک را با گزارش حسابرس تطبیق دهید
- پرونده را در زمان مقرر ارسال کنید
پشتیبانی در پیگیری پروندهها
بسیاری از شرکتها برای مدیریت بهتر فرایند ماده 272 قانون مالیاتهای مستقیم از خدمات شرکتهای حسابداری معتبر مانند شرکت حسابداری ازتا استفاده میکنند. متخصصین و کارشناسان خبره و با تجربه این شرکت مدارک مورد نیاز برای حسابرسی مالیاتی را بررسی کرده، حسابرسی را هماهنگ و پرونده را تا مرحله نهایی پیگیری میکنند. این فرایند به شرکتهای مشمول کمک میکند که با ارائه به موقع مدارک به سازمان امور مالیاتی، از جرایم مالیاتی جلوگیری نمایند.
جمعبندی
ماده 272 قانون مالیاتهای مستقیم یکی از مهمترین قوانین مالیاتی برای شرکتها و کسب و کارهای مختلف مشمول این قانون به حساب میآید. بر اساس این ماده قانونی برخی شرکتها بر اساس نوع و حجم فعالیت خود باید گزارش حسابرسی صورتهای مالی خود را همراه با اظهارنامه مالیاتی به سازمان امور مالیاتی کشور ارائه نمایند.
عدم رعایت قوانین این ماده منجر به رد دفاتر، تعیین مالیات علیالرأس و جرایم سنگین مالیاتی میشود. به همین دلیل آمادهسازی صحیح مدارک، همکاری با حسابدار رسمی یا شرکتهای حسابداری معتبر و همچنین رعایت مهلتهای تعیین شده، در اجرای مفاد این قانون و پیشگیری از جرایم مالیاتی بسیار حائز اهمیت است.
سوالات متداول:
1- مهلت ارائه صورت های مالی حسابرسی شده چه زمان است؟
حداکثر 3 ماه پس از پایان مهلت انقضای ارائه اظهارنامه مالیاتی در نظر گرفته شده است.
2- مهلت انجام حسابرسی مالیاتی چه زمان است؟
انجام حسابرسی همزمان با اظهارنامه مالیاتی یا حداکثر 3 ماه پس از ارسال اظهارنامه مالیاتی است.
3- جریمه عدم ارسال صورت های مالی حسابرسی شده چقدر است؟
رد دفاتر قانونی، محاسبه مالیات به صورت علیالرأس و جریمه نقدی به میزان 20 درصد مالیات تعیین شده
بدون دیدگاه