در قانون کار کسب و کارهای مختلف موظف هستند که مبلغ حقوق کارکنان خود را بر اساس قوانین در پایان هر ماه پرداخت نمایند. اما در برخی موارد کارکنان به مشکل مالی برخورد کرده و پیش از موعد رسمی پرداخت حقوق در انتهای هر ماه، پرداخت یک بخشی از حقوق خود را از کارفرما درخواست میکنند که به آن مساعده حقوق گفته میشود.
در واقع کارفرمایان از طریق پرداخت مساعده که در قانون نیز دیده شده، تلاش میکنند تا بخشی از مشکلات مالی و دغدغههای کارکنان خود را کاهش دهند تا آنها بتوانند با نگرانی کمتر به انجام وظایف خود در محیط کار بپردازند. در این مطلب قصد داریم با مطالبه حقوق آشنا شده و نحوه محاسبه و قوانین مربوط به آن را مورد بررسی قرار دهیم.
مساعده حقوق چیست؟
یکی از اجزا و عناصر حقوق و دستمزد، مساعده است که در صورت استفاده کارکنان، به عنوان کسورات حقوق و دستمزد در پایان ماه از مبلغ حقوق کسر میشود.
در قانون کار، مساعده به معنای مقداری از حقوق کارکنان است که بر اساس درخواست آنها پیش از موعد پرداخت حقوق توسط کارفرما به حساب واریز میشود و مبلغ کل آن از حقوق در پایان ماه کسر میشود.
در مورد مبلغ مساعده حقوق باید گفت که یک توافق بین کارگر و کارفرما است که در برخی موارد به دلایل مختلف در میانه ماه توسط کارگر درخواست میشود.
سقف و محدودیتهای قانونی پرداخت مساعده حقوق چقدر است؟
قانون کار به طور مستقیم سقف مشخصی برای مساعده حقوق تعیین نکرده است، اما براساس رویههای قانونی و عرفی، چند نکته در این مورد باید رعایت شود:
- مبلغ مساعده نباید بیش از میزان حقوق ماهانه کارگر باشد.
- پرداخت مساعده نباید موجب بدهی بلندمدت یا وابستگی مالی کارگر به کارفرما شود.
- در صورت تکرار مساعده، این موضوع باید در سوابق حقوقی و حسابداری ثبت شود.
مزایای پرداخت مساعده در قانون کار
مساعده حقوق و پرداخت آن به کارکنان برای کارفرمایان دارای مزیتهایی است که در زیر به آنها اشاره شده است:
- افزایش تمرکز کارکنان روی کار زیرا دغدغه مالی آن ها کم تر میشود.
- ایجاد احساس ارزشمند بودن در کارکنان نزد کارفرما و افزایش رضایت شغلی
- متمایز شدن یک کسب و کار نسبت به رقبا به دلیل ساخته شدن تصویر مثبت در ذهن کارکنان و جامعه
- کاهش پیدا کردن رقم تراکنشهای مالی در پایان ماه برای کسب و کارهای بزرگ
آیا مساعده حقوق مشمول مالیات و بیمه میشود؟
پاسخ به این سوال منفی است. بر اساس قوانین مالیات حقوق 1404 مساعده، در واقع بخشی از حقوق پرداخت نشده است، و به عنوان پرداخت جداگانه یا مزایا در نظر گرفته نمیشود. بنابراین در زمان پرداخت نهایی حقوق، مالیات و بیمه بر اساس کل مبلغ ماهانه محاسبه شده و کسر میشود.
انواع مساعده در قانون کار
مساعده حقوق با توجه به وضعیت کارکنان و همچنین سیاستهای یک کسب و کار در انواع متفاوتی وجود دارد که در زیر به معرفی آنها پرداختیم:
مساعده حقوق:
مساعده حقوق که به دلیل نیاز مالی فوری درخواست شده و در انتهای ماه از حقوق کسر میشود.
مساعده اضطراری:
در شرایط ویژه و غیرمنتظره مانند بیماری، حادثه و… درخواست میشود که نیاز به ارائه مدارک دارد.
مساعده برای خرید:
به منظور خرید برخی لوازم و وسایل خاص درخواست میشود که میتواند به صورت وام پرداخت شود.
مساعده تحصیلی:
به منظور کمک مالی به کارکنان جهت تأمین هزینههای تحصیل خود یا اعضای خانواده پرداخت میشود.
مساعده سفر:
به منظور تأمین هزینههای سفر کاری یا شخصی پرداخت میشود که نیاز به ارائه فاکتور هزینههای مربوط به سفر دارد.
مساعده برای تعطیلات:
این نوع مساعده به منظور تعطیلات یا برخی از مناسبتهای ملی و مذهبی به کارکنان پرداخت میشود.
چرا کارفرمایان مساعده حقوق به کارکنان پرداخت میکنند؟
پرداخت مساعده حقوق نه تنها وظیفه اخلاقی برای کارفرمایان محسوب میشود، بلکه در بسیاری از مواقع، به سود کسب و کار نیز هست. از مهمترین دلایل پرداخت مساعده به کارکنان توسط کارفرمایان میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- حفظ انگیزه کارکنان در شرایط مالی دشوار
- افزایش وفاداری و رضایت شغلی
- ایجاد فرهنگ سازمانی مثبت و انسانی
- پیشگیری از غیبت و ترک کار بهدلیل مشکلات مالی
از دید منابع انسانی، مساعده حقوق یکی از ابزارهای مؤثر در مدیریت رضایت شغلی و نگهداشت کارکنان محسوب میشود.
شرایط دریافت و پرداخت انواع مساعده
در مورد مساعده حقوق و شرایط پرداخت و دریافت آن باید گفت که آئیننامههای داخلی کسب و کارها نقش تعیینکننده دارند. در ادامه با برخی شرایط معمول برای پرداخت مساعده آشنا میشویم:
دلیل درخواست مساعده:
در بسیاری از کسب و کارها باید یک دلیل موجه برای پرداخت مساعده حقوق در متن درخواست وجود داشته باشد.
زمان درخواست مساعده:
برخی کسب و کارها درخواست پرداخت مساعده در روزهای اولیه ماه را به هیچ عنوان نمیپذیرند یا یک بازه زمانی مشخص برای ارائه درخواست مشخص میکنند.
مدت زمان اشتغال:
در برخی از کسب و کارها یک مدت زمان حداقلی برای اشتغال افراد در نظر گرفته میشود تا امکان درخواست مساعده حقوق داشته باشند.
ارائه مدارک لازم:
ارائه مستندات مربوط به هزینهها در برخی شرکتها برای پرداخت مساعده الزامی است.
میزان مبلغ درخواستی:
برخی شرکتها یک درصد مشخصی از حقوق را برای مساعده تعیین میکنند که کارکنان نمیتوانند درخواست بیش از این مبلغ داشته باشند.
مراحل پرداخت مساعده در قانون کار
مراحل پرداخت مساعده حقوق در قانون کار به شرح زیر است:
- تکمیل فرم درخواست مساعده به همراه مبلغ و دلیل درخواست و ارائه به واحد حسابداری
- بررسی درخواست ارائه شده توسط واحد حسابداری
- صدور سند حسابداری در صورت تأیید درخواست کارمند
- پرداخت مبلغ مساعده پس از صدور و ثبت سند حسابداری
- کسر مساعده از حقوق کارمند در پایان ماه توسط واحد حسابداری
نمونه فرم درخواست مساعده
همانطور که در مراحل پرداخت مساعده حقوق گفته شد، درخواست مساعده باید به صورت رسمی و کتبی توسط کارمند به واحد حسابداری کسب و کار ارائه شود. در بسیاری از کسب و کارها به منظور ثبت رسمی درخواست و نظم بخشیدن به این فرایند یک فرم مخصوص طراحی شده که به عنوان فرم درخواست مساعده در اختیار کارکنان قرار دارد.
در این سازمانها در صورتی که کارمندان درخواست مساعده داشته باشند باید این فرم را تکمیل کرده به واحد منابع انسانی یا حسابداری ارائه دهند. در زیر میتوانید یک نمونه فرم درخواست مساعده را مشاهده کنید.
تفاوت مساعده در قانون کار با حقوق علی الحساب چیست؟
اگر در یک نمونه فیش حقوقی مشاهده کرده باشید، یک آیتم به نام حقوق علیالحساب وجود دارد. علیالحساب حقوق مانند مساعده جزو پرداختهای پیش از موعد معمول قرار میگیرد؛ با این حال این دو آیتم تفاوتهایی با یکدیگر دارند.
| مساعده حقوق | حقوق علیالحساب |
| به عنوان وام یا کمک مالی موقت پیش از حقوق پرداخت میشود
در فیش حقوقی ثبت میشود دارای یک سقف تعیین شده است |
بخشی از حقوق پرداختی است که زودتر از موعد به کارمند پرداخت شد
به صورت مستقیم در محاسبات مالی نهایی لحاظ میشود سقف مشخصی ندارد و ممکن است بسته به کار افزایش پیدا کند |
نحوه محاسبه مساعده
در قانون کار برای مساعده حقوق و محاسبه آن روش دقیقی بیان نشده و این مبلغ بیشتر یک توافق بین کارگر و کارفرما است. با این حال در ماده 45 قانون کار آمده که کارفرما میتواند همان میزان که مساعده پرداخت کرده، مبلغی را از حقوق کارمند کسر کند.
بر این اساس مساعده میتواند درصدی از حقوق کارمند یا یک مبلغ مشخص باشد که یک سری عوامل در محاسبه آن مؤثر هستند. از مهمترین عوامل مؤثر میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- توافق فردی بین کارگر و کارفرما
- آئیننامههای داخلی سازمان یا کسب و کار
- قوانین صنفی موجود در برخی صنایع و کسب و کارها
- دفعات درخواست مساعده از سوی کارکنان
- زمان مشخص برای پرداخت مساعده
- زمان تسویه مساعده
شرکت حسابداری ازتا با سابقه 37 ساله در ارائه خدمات حسابداری و با تکیه بر دانش و تخصص کارشناسان مجموعه خود میتواند مشاورههای لازم در خصوص مساعده و نحوه درخواست و پرداخت آن را به عنوان بخشی از خدمات اداری و منابع انسانی به سازمانها و شرکتهای مختلف ارائه نماید.
سوالات متداول:
1- آیا کارفرما میتواند از پرداخت مساعده حقوق خودداری کند؟
بله، مگر اینکه در قرارداد کار یا آییننامه شرکت، پرداخت مساعده به عنوان یک تعهد ذکر شده باشد. در غیر این صورت، پرداخت مساعده اختیاری است و به صلاحدید کارفرما بستگی دارد.
2- سقف پرداخت مساعده حقوق طبق قانون کار ایران چقدر است؟
قانون کار سقف عددی تعیین نکرده است، اما بر اساس عرف، مبلغ مساعده معمولاً تا ۵۰ درصد حقوق ماهانه تعیین میشود مگر با توافق دو طرف مبلغ بیشتری مجاز شود.
3- در صورت قطع همکاری کارمند، تکلیف مساعده پرداختشده چه میشود؟
در زمان تسویه حساب، مبلغ مساعده از مطالبات نهایی کارمند (حقوق، سنوات، مرخصی و…) کسر میشود. در صورتی که مبلغ مساعده بیشتر از مطالبات باشد، کارمند موظف است باقیمانده را بازگرداند.
4- چگونه مساعده حقوق در سیستم حقوق و دستمزد ثبت حسابداری میشود؟
در حسابداری، مساعده به عنوان پیشپرداخت کارکنان (حساب دارایی) ثبت میشود و در زمان پرداخت حقوق، از هزینه حقوق کسر میگردد.
5- برای دریافت مساعده حقوق باید قرارداد کتبی جداگانه تنظیم شود؟
خیر، در اغلب موارد فرم درخواست کتبی یا الکترونیکی کفایت میکند. اما در صورت پرداخت مبالغ بالا یا مساعدههای بلندمدت، بهتر است قرارداد کوتاهمدتی برای بازپرداخت تنظیم شود تا از بروز اختلاف جلوگیری گردد.
بدون دیدگاه