در کسب و کارهای مختلف یکی از مهمترین اهداف، کسب درآمد خالص و سوددهی است. در موفقترین برندها برای کسب اطمینان از سود، صرفه مالی هر پروژه سنجیده میشود. یکی از روشهای تجزیه وتحلیل برای برآورد درآمد بالقوه، نقطه سر به سر است.
در کسب و کارهای بزرگ میتوان با استفاده از این تحلیل کارآمد، زمان رسیدن به سوددهی را پیش از شروع کار را تخمین زد. در این مقاله قصد داریم با تحلیل سر به سر در حسابداری آشنا شده و نحوه محاسبه و اهمیت آن را مورد بررسی قرار دهیم.
نقطه سر به سر در حسابداری چیست؟
نقطه سر به سر در حسابداری در زبان انگلیسی با نام Break Even Point شناخته میشود که نشان دهنده زمان برابری هزینه با درآمد است. در یک کسب و کار در نقطه سر به سر فروش محصولات یا خدمات به نقطهای میرسد که میتواند درآمد حاصل از آن کل هزینه را جبران کند.
در این نقطه خبری از سود خالص وجود ندارد و تنها تراز مالی در این نقطه از نظر مخارج با درآمد خالص برابر میشود. در واقع مدیری که بتواند کسب و کار خود را به این نقطه برساند، هیچ سودی کسب نمیکند و همچنین فعالیتها نیز منجر به زیان نمیشوند.
چرا تحلیل نقطه سر به سر در تصمیمگیری مالی مهم است؟
تحلیل نقطه سر به سر یکی از ابزارهای مؤثر برای مدیریت صورتهای مالی، کنترل هزینهها و برنامهریزی استراتژیک به حساب میآید. در واقع، این تحلیل به کارآفرینان و مدیران کمک میکند تا تصمیمهای آگاهانهتری درباره قیمتگذاری، تولید و سرمایهگذاری اتخاذ کنند.
از مهمترین موارد اهمیت تحلیل نقطه سر به سر میتوان به موضوعات زیر اشاره کرد:
-
تعیین حداقل فروش لازم برای جلوگیری از زیان :
مدیران با محاسبه نقطه سر به سر به این آگاهی میرسند حداقل چند واحد کالا یا چه مقدار خدمات باید بفروشند تا ضرر نکنند.
-
برنامهریزی برای قیمتگذاری صحیح:
با دانستن هزینهها و حاشیه سود، میتوان قیمت مناسبی برای فروش محصولات یا خدمات تعیین کرد.
-
کنترل و کاهش هزینهها:
این تحلیل به شناسایی هزینههای ثابت و متغیر کمک میکند تا بتوان راهکارهایی برای بهینهسازی آنها پیدا کرد.
-
پیشبینی سودآوری در طرحهای جدید:
قبل از راهاندازی یک خط تولید یا کسب و کار تازه، با استفاده از نقطه سر به سر میتوان سود و زیان احتمالی را پیشبینی کرد.
-
تصمیمگیری درباره توقف یا ادامه فعالیت:
اگر هزینهها بیش از حد بالا باشد و فروش کمتر از نقطه سر به سر، ادامه فعالیت کسب و کار ممکن است به ضرر منجر شود.
انواع نقطه سر به سر
یکی از نکات مهم در اصول اولیه حسابداری این است که در کسب و کارهای مختلف با توجه به نوع فعالیت، ممکن است چند نوع نقطه سر به سر متفاوت وجود داشته باشد. از ادامه با انواع نقطه سر به سر در حسابداری آشنا میشویم:
1- نقطه سربهسر در واحد:
بیان کننده تعداد واحدهایی است که کسب و کار برای رسیدن به توازن مالی باید تولید کرده و به فروش برساند
2- نقطه سر به سر در مقدار درآمد:
مقدار درآمدی را نشان میدهد که برای پوشش دادن هزینههای ثابت و متغیر باید پوشش داده شود.
3- نقطه سر به سر با توجه به چند محصول:
در کسب و کارهایی که چند محصول برای فروش دارند، محاسبه نقطه سر به سر پیچیدگی زیادی دارد. در این حالت باید ترکیب فروش و هزینههای هر محصول به صورت همزمان مورد بررسی قرار گیرد. به این معنی که باید میانگین قیمت فروش و میانگین هزینه متغیر هر واحد در نظر گرفته شود.
فرمول نقطه سر به سر و اجزای اصلی آن
همانطور که در دوره آموزش حسابداری ازتا ذکر شده، برای محاسبه نقطه سر به سر فرمولهای مختلفی وجود دارد. فرمول زیر را میتوان متداولترین فرمولی دانست که برای محاسبه مورد استفاده قرار میگیرد:
در این فرمول:
- هزینههای ثابت:مجموع هزینههای ثابت و مستقل از میزان تولید و فروش
- قیمت فروش هر واحد:قیمت تعیین شده برای هر واحد محصول یا خدمات
- هزینه متغیر هر واحد:هزینهای متحمل شده برای تولید هر واحد از محصول یا خدمت
روشهای محاسبه نقطه سر به سر
چند روش اصلی برای محاسبه نقطه سر به سر وجود دارد که بسته به نوع دادهها و هدف تحلیل، از یک یا ترکیبی از آنها استفاده میشود. از جمله روشهای محاسبه این نقطه میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
روش ریاضی (تحلیلی):
در این روش، با استفاده از فرمولهایی که گفته شده و دادههای مالی شرکت، نقطه سر به سر به صورت عددی محاسبه میشود.
روش نموداری (گرافیکی):
در این روش، دو نمودار درآمد کل و هزینه کل بر اساس میزان تولید یا فروش رسم میشوند. نقطهای که این دو خط همدیگر را قطع میکنند، همان نقطه سر به سر است. در این روش محاسبه میتوان دید بصری روشنی از وضعیت مالی شرکت ارائه کرد.
روش حسابداری:
در این روش، با استفاده از اطلاعات صورت سود و زیان، هزینههای ثابت و متغیر جدا شده و بر اساس آن، نقطه سر به سر محاسبه میشود.
روش نرمافزاری:
امروزه بسیاری از نرمافزارهای مالی و حسابداری مانند QuickBooks، Excel، یا نرمافزارهای حسابداری ایرانی مانند هلو و سپیدار قابلیت محاسبه خودکار نقطه سر به سر را دارند.
تحلیل و تفسیر نقطه سر به سر در مدیریت مالی
در لیست استانداردهای حسابداری، نقطه سر به سر تنها یک عدد ساده نیست؛ بلکه ابزاری است که برای تحلیل وضعیت کسب و کار استفاده میشود. مدیران مالی از این داده برای تفسیر روند عملکرد و برنامهریزی آینده استفاده میکنند.
نکات کلیدی در تحلیل نقطه سر به سر به شرح زیر است:
- پایین بودن نقطه سر به سر نشانه عملکرد بهینه است. یعنی شرکت با فروش کمتر میتواند هزینهها را پوشش دهد.
- افزایش نقطه سر به سر معمولا یک وضعیت هشداردهنده است. این نقطه ممکن است نشان دهد هزینههای ثابت بالا رفته یا قیمت فروش کاهش یافته است.
- تغییرات در حاشیه سود به طور مستقیم بر نقطه سر به سر تأثیر میگذارد. افزایش حاشیه سود باعث کاهش نقطه سر به سر میشود.
کاربرد نقطه سر به سر در کسب وکاهای کوچک و استارت اپ ها
در کسب و کارهای کوچک یا استارتاپها که در مراحل ابتدایی رشد خود قرار دارند، محاسبه نقطه سر به سر از اهمیت ویژهای برخوردار است. با توجه به این که در این کسب و کارها محدودیت مالی و منابع وجود دارد، برای رشد و بقا باید به حداقل نقطه سر به سر برسند.
در این مرحله محاسبه دقیق نقطه سر به سر کمک میکند که کسب و کار بتواند هزینهها و منابع خود را به صورت بهینه اختصاص داده و از بروز ضرر احتمالی جلوگیری کند. اگر استارتاپ یا کسب و کار کوچکی دارید حتما پیش از شروع از برنامه ریزی مالی دقیقی انجام دهید. شما میتوانید کلیه خدمات مالی از استراتژی تا اجرا را به شرکت حسابداری ازتا بسپارید و این وزنه سنگین را از دوش خود بردارید.
معایب استفاده از نقطه سر به سر
از جمله معایب استفاده از نقطه سر به سر میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- فرض ثبات هزینهها و قیمتها:
- عدم توجه به چند محصولی بودن کسب و کار
- عدم در نظر گرفتن عوامل خارجی
- مناسب نبودن برای پیشبینی بلندمدت
سوالات متداول
1- آیا نقطه سر به سر فقط برای کسب و کارهای بزرگ کاربرد دارد؟
خیر. این تصور اشتباه است. در واقع، محاسبه نقطه سر به سر برای کسب و کارهای کوچک و استارتآپها حتی مهمتر است، چون به آنها کمک میکند بدانند برای بقا و رشد، چه میزان فروش لازم دارند.
2- برای کاهش نقطه سر به سر چه اقداماتی باید انجام داد؟
برای پایین آوردن نقطه سر به سر، میتوان اقدامات زیر را انجام داد:
- کاهش هزینههای ثابت (مثل اجاره یا حقوق ثابت)
- کاهش هزینههای متغیر از طریق بهبود بهرهوری
- افزایش قیمت فروش در حد قابلقبول
- تمرکز بر محصولات با حاشیه سود بالاتر
- استفاده از فناوری برای کاهش هزینه تولید
3- آیا نقطه سر به سر هر ماه محاسبه میشود؟
در بسیاری از شرکتها، نقطه سر به سر به صورت دورهای (به عنوان مثال ماهانه یا فصلی) محاسبه میشود تا تأثیر تغییرات هزینهها و قیمتها بررسی شود. در کسب و کارهای پویا، بهروزرسانی منظم این عدد بسیار مفید است.
4- آیا نقطه سر به سر فقط در واحد عددی محاسبه میشود؟
خیر. نقطه سر به سر میتواند هم به صورت عددی (تعداد واحد محصول) و هم بهصورت ریالی (میزان فروش لازم) محاسبه شود. نوع محاسبه بستگی به هدف تحلیل و نوع فعالیت شرکت دارد.
بدون دیدگاه